Haberin başlığında da belirttiğimiz gibi, temelleri bundan 573 yıl önce; 30 Haziran 1453 tarihinde Tophane-i Âmire ile atıldı.
Millî Savunma Bakanlığı, Haftalık Basın Bilgilendirme Toplantısı’nı tam da 30 Temmuz’da, bugün Makine ve Kimya Endüstrisi olarak faaliyetlerini yürüten köklü dev firmanın Gazi Fişek Fabrikasında yaptı.
Toplantının ardından, Fabrikada hazırlanan mini sergiyi gezdik.
Neler sergilendiğini anlatmadan önce, bazı hususları hatırlatmakta ve firmanın son dönemdeki faaliyetlerine bakmakta fayda var.
Öncelikle, MKE’nin asırlardır Türk ordusunun gücüne güç katan, Türkiye’nin en köklü savunma sanayii kuruluşu olduğunun bir kez daha altını çizelim.
Kuruluşundan bugüne en büyük sorumluluğu, Türk ordusunun, Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyaç duyduğu silah, mühimmat ve savunma sistemlerini millî imkânlarla, en yüksek kalite anlayışıyla üretmek.
MKE, bugün de aynı anlayış ve kararlılıkla faaliyetlerini sürdürüyor.
Silah Sistemlerini ve Mühimmatını Tek Çatı Altında Geliştirip Üreten Dünyadaki Tek Savunma Sanayi Kuruluşu
Türkiye’nin farklı bölgelerinde faaliyet gösteren 11 fabrika ve 2 işletmesiyle üretim gerçekleştiren MKE; basın bilgilendirme toplantısına ev sahipliği yapan Gazi Fişek Fabrikasında üretilen 5,56 mm mühimmatla başlayan üretim gücünü, diğer fabrikalarında 203 mm mühimmata kadar uzanan geniş bir yelpazeyle tamamlıyor.
MKE, bu mühimmatı ve bu mühimmatın kullanıldığı silah sistemlerini tek çatı altında geliştiren ve üreten dünyadaki tek savunma sanayii kuruluşu.
Piyade tüfeklerinden keskin nişancı tüfeklerine, makineli tüfeklerden obüs sistemlerine, mühimmattan roket ve patlayıcı sistemlerine kadar uzanan geniş ürün ailesiyle MKE, yıllardır Mehmetçiğin ihtiyaç duyduğu kritik kabiliyetleri millî imkânlarla karşılıyor.
MKE, bugün yalnızca mevcut ihtiyaçlara cevap veren bir üretici değil; geleceğin harekât ortamını şekillendirecek teknolojileri geliştiren güçlü bir Ar-Ge ve teknoloji merkezi.
Yaklaşık 200 Ar-Ge projesi ile savunma sanayiinin geleceğine yön verdiğini söylemek mümkün MKE’nin.
MKE, TOLGA Yakın Hava Savunma Sistemi, PİRANA Kamikaze İnsansız Deniz Aracı ve yeni nesil mühimmat teknolojileri gibi millî projelerle Türk ordusunun ve dolayısıyla dost/müttefik ülkelerin gelecekte karşılaşacağı tehditlere bugünden çözümler üretiyor.
Bu anlayış doğrultusunda MKE, 2023-2027 dönemini kapsayan 1,5 milyar dolarlık stratejik yatırım programını hayata geçirdi.
Program kapsamında mevcut üretim altyapısına ilave olarak Kırıkkale, Kırşehir ve Samsun’da üç yeni fabrika kuruluyor.
Yatırımların önemli bölümü Kırıkkale’de yoğunlaşırken, başta Hüseyin Kâhya Enerjik Malzemeler Fabrikası olmak üzere stratejik tesislerin bu yıl içerisinde üretime alınması planlanıyor.
Hayata geçirilen bu yatırımlarla patlayıcı ham maddeleri, barut ve roket yakıtları gibi kritik alanlarda dışa bağımlılığın sona erdirilmesi, üretim kapasitesinin önemli ölçüde artırılması ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyaçlarının her koşulda millî imkânlarla karşılanması hedefleniyor.
Bugüne kadar 105 ülkeye ihracat gerçekleştiren ve 2025 yılında Defense News Top 100 listesinde dünyanın en büyük 80’inci savunma sanayi şirketi olan MKE, dost ve müttefik ülkelere uzanan küresel başarılarını sürdürürken önceliğini her zaman Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyaçlarına verdiğini özellikle vurguluyor.
Makine ve Kimya Endüstrisi, 573 yıldır olduğu gibi bugün de ürettiği her silah sisteminin, her mühimmatın ve geliştirdiği her teknolojinin Mehmetçiğin gücüne güç katmasını, ordunun caydırıcılığının artırılmasını ve Türkiye’nin tam bağımsız savunma sanayii hedeflerine katkı sunmayı en büyük sorumluluğu olarak gördüğünün altını çiziyor.
Hafif Silah Mühimmatında Asırlık Üretim Tecrübesi: MKE Gazi Fişek Fabrikası
Osmanlı ordusunun mühimmat ihtiyacını karşılamak amacıyla Zeytinburnu’nda kurulan Fişek Fabrikası, Birinci Dünya Savaşı’nın ardından İstanbul’un işgal edilmesi üzerine Ankara’ya taşındı ve 1955 yılına kadar kentin farklı noktalarında üretim faaliyetlerini sürdürdü.
Türk savunma sanayiinin köklü üretim tesislerinden biri olan MKE Gazi Fişek Fabrikasının temeli 1955 yılında atıldı.
Fabrika, 1957 yılında faaliyete başladı ve kurulduğu günden bu yana Türk Silahlı Kuvvetleri ile güvenlik güçlerinin ihtiyaç duyduğu hafif silah mühimmatını yerli ve millî imkânlarla üretmeye devam ediyor.
Bugün fabrikada 10 ayrı kalibrede 54 farklı tipte, yıllık 250 milyon adedin üzerinde hafif silah mühimmatı üretiliyor.
Bununla birlikte, değişen harp konsepti ve operasyonel ihtiyaçlar doğrultusunda Türk Silahlı Kuvvetlerinin gelecekteki ihtiyaçlarına cevap verecek yeni nesil mühimmatların geliştirilmesine yönelik araştırma ve geliştirme faaliyetleri de aralıksız sürdürülüyor.
MKE’nin geliştirdiği TOLGA Yakın Hava Savunma Sistemi ile piyade silahlarında kullanılan 7.62 mm, 12.7 mm ve 20 mm parçacıklı anti-dron mühimmatları da Gazi Fişek Fabrikasında üretiliyor.
Asırlık mühimmat üretim tecrübesi ve sahip olduğu teknik bilgi birikimini uluslararası alana da taşıyan MKE, dost ve müttefik ülkelere teknoloji transferi kapsamında fişek üretim tesisleri kuruyor, bu alandaki kabiliyetlerini yurt dışına ihraç ediyor.
Son yıllarda hayata geçirilen bu projeler sayesinde MKE, savunma sanayii ihracatında önemli başarılar elde ederek Türkiye’nin küresel ölçekteki rekabet gücüne katkı sağlıyor.
MKE Gazi Fişek Fabrikasında O Gün Neler Sergileniyordu?
İşte, o gün sergilenen ürünler:
MK Serisi Uçak Bombaları
MK 84 genel maksat uçak bombası başta olmak üzere MK Serisi uçak bombaları MKE Mühimmat Fabrikası tarafından üretiliyor. Savaş uçaklarından atılan MK84, 428 kilogramı patlayıcı olmak üzere yaklaşık 890 kilograma ağırlığa sahip. Parçacıklı yapısıyla MK84, 380 metre genişlikteki bir alanda etki gösterebiliyor.
Nüfuz Edici Bomba (NEB)
Türk savunma sanayii tarafından geliştirilen ilk beton delici bomba olan NEB, Mehmetçiğin sahadaki en etkili vurucu unsurlarından biri olarak Türk Silahlı Kuvvetleri envanterinde yer alıyor. Özellikle sığınak, mağara ve yer altı tesisleri gibi güçlendirilmiş betonarme hedefleri imha etmek amacıyla tasarlandı. 2,6 metre uzunluğa ve yaklaşık 900 kilogram ağırlığında olan mühimmat, yüksek tahrip gücüne sahip. Ön kısmında beton delici öncü başlık, arka kısmında ise ana infilak başlığı bulunan NEB; ardışık (iki aşamalı/çift patlamalı) delici harp başlığı teknolojisine sahip. Ön delici başlık, beton ve zırh gibi güçlendirilmiş engelleri aşarak mühimmatın hedef içine nüfuz etmesini sağlarken; hedef içine ulaşan ana harp başlığı ise infilak ederek maksimum imha etkisi oluşturur.
105 mm Havadan Taşınabilir Hafif Çekili Obüs BORAN
2021 yılında Türk Silahlı Kuvvetlerinin envanterine girdi. Cumhuriyet tarihinin ilk yurt dışı obüs ihracatı olarak 2024 yılında Bangladeş’e, 2025 yılında bir Avrupa ülkesi olan Kuzey Makedonya’ya ve 2026 yılında da Arnavutluk’a ihraç edildi. 1775 kilogram ağırlığı ile dünyanın en hafif obüslerinden biri olma özelliğine sahip. Sikorsky S-70 ve Chinook helikopterler ile havadan, ağır yük taşıma kabiliyetine sahip araçlar ile karadan istenilen noktaya kolaylıkla taşınabiliyor. GPS destekli Atış Kontrol Sistemi, panoramik dürbün ve hızlı mevzilenme kabiliyeti ile BORAN, klasik sistemlere kıyasla sahada daha esnek, etkili ve hızlı çözüm sunuyor. Millî obüs BORAN normal atış temposunda dakikada 6 atış gerçekleştirebiliyor. Sistem, acil ve kritik durumlarda yüksek performans sergileyerek 33 saniye içinde 12 isabetli atış yapabilme kapasitesiyle kendi sınıfında dünya atış hızı rekorunu da elinde bulunduruyor.
ALPAY 2 Mayınlı Arazilerde Geçit Açma Sistemi
MKE mühendisleri tarafından tamamen yerli ve millî imkanlarla geliştirildi. %100 elektrikli motora sahip olan ve zırhlı bir araç üzerinde yer alan sistem, anti-tank ve anti-personel mayınlarının tamamına karşı etkin bir şekilde görev yapabiliyor. İnsansız olarak da uzaktan komuta edilebilen MKE ALPAY-2, 18 ton ağırlığa sahip ve jeneratör desteğiyle 750 kilometre harekât menziline çıkabiliyor. ALPAY-2 taşıdığı 2 adet mühimmat kaseti sayesinde çoklu atım kabiliyetine de sahip. Her bir kasetin içinde bulunan yüklü miktardaki patlayıcı tespit edilen mayınlı arazilere roket yardımıyla fırlatılarak, uzaktan patlatılıyor ve o bölgenin tehditlerden temizlenmesini sağlıyor.
GÜRHAN 155 mm Elektrikli Obüs
Türk Silahlı Kuvvetlerinin envanterinde bulunan Fırtına Obüsü MKE mühendisleri tarafından %100 elektrikli güç grubu ile yeniden tasarlandı. Elektrikli motoru ile 1300 HP motor gücüne sahip olan GÜRHAN’ın muharebe ağırlığı yaklaşık 49 ton. Saatte azami 60 km hıza çıkabiliyor ve tam yükle 300 kilometre menzile sahip. Elektrikli güç grubu sayesinde operasyon sahasında sessizce hareket eden ve termal iz bırakmayan GÜRHAN; yakıt tüketimi, bakım süresi ve maliyeti konusunda önemli avantajlar sağlıyor. GÜRHAN’ın silah sistemi de MKE tarafından tasarlanıp üretildi. 155 mm 52 kalibre namlusuyla obüs, farklı özelliklerdeki mühimmatları 40 kilometrenin üstüne başarıyla atabiliyor. 360 derece yan dönüş kabiliyetine sahip Gürhan, dakikada 6 atış yapabiliyor.
DAĞHAN (Elektrikli)
%100 elektrikli tahrik sistemi ve jeneratör destekli hibrit güç mimarisiyle geliştirilen 630 beygir gücündeki DAĞHAN, yüksek hareket kabiliyeti ve uzun süreli görev performansıyla öne çıkıyor. Saatte maksimum 50 km hıza ulaşabilen DAĞHAN’ın muharebe ağırlığı menzili 830 kilometre. Yüksek taşıma kapasitesi, esnek kule yerleşimi ve üstün zırh korumasıyla çok yönlü görevler için hazır. DAĞHAN, modüler yapısı sayesinde farklı silah ve kule sistemlerine kolayca entegre olabiliyor. Bu sayede; istihkâm, ateş destek, keşif ve piyade taşıma gibi çeşitli rollere hızlıca uyarlanabiliyor. Elektrikli tahrik sistemi sayesinde düşük yakıt tüketimi ve yüksek hareket kabiliyetiyle öne çıkan Dağhan, sıfıra yakın ısı izi ile düşük görünürlüğüne sahip.
E-M60 Tankı (Elektrikli)
MKE mühendisleri tarafından elektrikli tahrik sistemine dönüştürülen M60 tankı, 1.270 beygir gücündeki elektrikli güç grubuyla saatte 45 km azami hıza ulaşabiliyor. Yaklaşık 4 saatte şarj edilebilen bataryasıyla tek şarjda 500 kilometreye kadar menzil sunuyor.
7.62 mm Parçacıklı Anti-Dron Mühimmatı
Sergide yer almayan ancak MKE Gazi Fişek Fabrikası tarafından geliştirilip üretilen, 7.62×51 mm NATO ve 7.62×39 mm kalibre anti-dron mühimmatı, piyade tüfeklerinden makineli tüfeklere, araç üstü silah sistemlerinden uzaktan komutalı silah kulelerine kadar geniş bir kullanım alanına sahip. Parçacıklı anti-dron mühimmatı, namludan çıktıktan sonra yaklaşık 5 metre içerisinde mekanik olarak açılarak içerisindeki özel tasarlanmış parçacıkları hedef doğrultusunda yayıyor. Bu sayede küçük boyutlu ve yüksek manevra kabiliyetine sahip dronlara karşı vuruş ihtimali önemli ölçüde artırılıyor. Ortalama 680 m/s namlu çıkış hızına sahip olan mühimmat, yaklaşık 50 metrede 1 metre, 100 metrede ise 2 metre çapında yoğun parçacık bulutu oluşturuyor. Mevcut silah sistemleriyle tam uyumlu yapısı sayesinde kullanıcıya ilave eğitim veya ek sistem maliyeti oluşturmayan 7,62 mm parçacıklı mühimmat; üs bölgeleri, kritik tesisler, sınır hatları ve hareketli birlikler için etkili bir anti-dron çözümü sunuyor. MKE, artan insansız sistem tehditlerine karşı 12,7 mm, 20 mm ve 35 mm kalibrelerde de anti-dron mühimmat çözümleri geliştirerek farklı platform ve görev ihtiyaçlarına yönelik çok katmanlı bir anti-dron mühimmat ailesi oluşturuyor.
Teslimatlar
Geniş bir üretim yelpazesine sahip olan MKE, ürettiklerini Türk Silahlı Kuvvetleri başta olmak üzere Türk güvenlik birimlerine, sektör paydaşlarına, dost ve müttefik ülkelere kesintisiz teslim etmeye devam ediyor.
Geçen hafta içinde, muhtelif adet ve çapta;
– 3’üncü Hava Bakım Fabrikası Müdürlüğüne Körük Ateşleyici, Detonatör, Primer,
– Savunma Sanayi paydaşlarına Gaz Maskesi teslimatını tamamladı.
Bu arada MKE, “Dersliksiz Okul” uygulamasıyla bir de uluslararası ödül aldı.
MKE, Kırıkkale Mühimmat Fabrikasında, öğrencilerin üretim hatlarında birebir uygulamalı eğitim aldığı yenilikçi mesleki eğitim projesi “MKE Dersliksiz Okul” ile dünyanın en iyi işverenlerinin ödüllendirildiği Stevie® Awards for Great Employers’da Bronz Ödül kazandı.
MKE’ye bir ödül de Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Stratejik Araştırmalar ve Verimlilik Genel Müdürlüğünden geldi.
MKE, 2025 Verimlilik Proje Ödülleri Savunma Sanayii Kategorisinde 3’üncülük ödülünün sahibi oldu!
MKE, 11’inci Verimlilik Proje Ödülleri’nde, Mühimmat Fabrikasının “MOD92 Mekanik Topçu Tapası Üretim Proseslerinde Üretim Teknolojisinin Değiştirilmesi ve Verimliliğinin Artırılması” projesi ile savunma sanayii kategorisinde üçüncülük ödülüne layık görüldü.
